Thema van de huidige tentoonstelling:

"HET VERENIGINSLEVEN OP CHARLOIS"
Van 3 december 2011 t/m 26 februari 2012

Je zakt spontaan in je zwartlederen relaxfauteuil. Je drukt achteloos het palletje naast je rechterbeen naar achteren en zijgt vervolgens behaaglijk achterover. Dan vouw je de handen devoot over de zojuist, door vrouwlief haar onovertroffen kookkunst rijkelijk gevulde buik, die de kenmerken van het Zwitserleven niet langer kan verbergen. Je sluit daarna tevreden de zwaar wegende oogluiken om je gedachten de vrije loop te laten terwijl op de achtergrond Lucille Werner vrolijk giechelt, om de bizarre capriolen van de zichzelf voorstellende ‘Lingo’ spelers. Terwijl de kijkbuisgeluiden wegzweven in de verhullende wolk van mijn overpeinzingen, wentelt als een driedimensionale aftiteling het onderwerp van de komende tentoonstelling op mij af en nestelt zich op het punt waar op dat moment mijn gedachteconcentratie zich lijkt te bevinden. Dit moment is dus uitermate geschikt om ledigheid om te buigen tot nuttige besteding. Hans Grootenhuijs vertrouwde mij toe: Het verenigingsleven op Charlois! Dat is mijns inziens niet de eerste keer dat dit onderwerp de panelen vulde. Wel boeiend, want Charlois stond in het verleden bol van de verenigingen, dus ook van het verenigingsleven. Er zijn maar weinig mensen uit ons Maasdorp die een dergelijk verenigingsleven, kort of langdurig, hebben ontbeerd. Menig jongetje dartelde over de grasmatten van korf- hand- of voetbalclubs. De meest ouderen onder ons herinneren zich daarbij ongetwijfeld nog de stralen van ijskoud kraanwater en modderige vloeren omdat men toen nog als kerels en meiden sportte. Nu verwent warm water de benen en botten die blootstonden aan de grillen van de natuur. Het echte (meestal voor de mannelijke sporters) verenigingsleven begon veelal dan eigenlijk pas, na de plichtplegingen op het veld, in de kantine, aan de toog aan of aan de ruwhouten tafels. Het geplengde zweet moest immers weer aangelengd worden door de schuimende gele rakkers of koffie met een roze koek. Ook kwamen de klaverjaskaarten wel boven tafel en pas na uren zocht men de huiselijke sfeer weer op, al dan niet opgevrolijkt door de offers aan Bacchus. Natuurlijk waren er nog veel meer verenigingen die de mensen animeerden. Muziek bijvoorbeeld was iets dat op velerlei wijzen genoegdoening kon verschaffen. Er waren heel wat verenigingen op dat gebied. Christelijke koperblazers, rode zangers en zangeressen, mandolineclubs, de Jonge Garde naast de oude bestaande hap, showbands, tamboer- en pijperkorpsen. Ze waren er ooit allemaal. Helaas verdwenen er ook heel veel en wat dat aan gaat is Excelsior (Steeds Hoger, Beter) een taaie standhouder. “De drumfanfare Excelsior” omschrijft hun website, “is een muziekvereniging met een muzikaal karakter dat de laatste jaren gevormd is door beroepsmusici van de Marinierskapel en het Rotterdams Filharmonisch orkest en gestalte krijgt door de creatieve en tomeloze inzet van haar leden”. De vereniging is formeel opgericht op 24 november 1928 als tamboer- en pijperkorps, maar werkt volgens diezelfde website sinds juni 2011 nauw samen met muziekvereniging Dockyard, dat zelfs al bijna kan bogen (in 2015) op haar honderdjarige bestaan, mits ze blijven musiceren natuurlijk. Wie genoot vroeger niet als de muziek door de straten kwam en je zelf je loopje aanpaste om mee te gaan in de cadans die de trommelslagers ten gehore brachten. Later stond je als jonge jongens toch te smullen als de kortgerokte majorettes een extra dimensie aan het showwerk gaven. Laten we vooral niet het denkwerk vergeten dat op Charlois op een behoorlijk niveau plaatsvond. Schaakclub Charlois thans Charlois Europoort schopte het zo ver dat men het kampioenschap van Nederland in 1969 behaalde. Na de fusie met Europoort lukte dat in 1973 voor de tweede maal. Ooit speelde de club in mijn herinnering nog in het Volkshuis, nu kan men nog steeds de stukken, doordacht doch tijdig, verschuiven aan de Sliedrechtstraat in Pendrecht. Bloeiend op Charlois was het clubwerk met een verbintenis met de religie. Was je niet religieus dan ging je toch dikwijls met je vriendje of vriendinnetje naar zo’n club. Meestal was het eerste gedeelte bestemd om de prachtige Bijbelverhalen te verwoorden of in sommige gevallen door lichtbeelden duidelijk te maken. Uiteraard plaatjes zonder geluid die dan omschreven werden door een vaardige spreker. Op oud-Charlois was natuurlijk C.J.M.V. Timotheus een begrip. Onder de poort door op de Boergoensestraat en je wandelde de ‘wereld van Tim’ binnen. Clubs in allerlei leeftijdsgroepen, jongens en meisjes, met illustere namen zoals bijvoorbeeld de ‘Batavieren’. Een aantal jaren mocht ik als tiener mij tussen deze ‘Germanen’ bewegen, waarvan ik me het best herinner het negentigjarige bestaan in 1956, een tochtje naar het eiland Brienenoord dat we bereikten via een trekveer. Een toneelspel met Winnetou en Old Shatterhand, een soort kermis door het hele gebouw en daarbuiten heen. Judoclubs, waar men er genoegen in schepte om mensen tegen hun zin met een ‘klababber’ op de mat te smakken en optredens in de grote zaal door diverse clubleden. Van het laatste heeft de komische sketch ‘Van der Steen met zijn derde been’ een onuitwisbare indruk achtergelaten. Later na jarenlang zondagsschoolbezoek moest ik me vrijwillig verplicht aanmelden bij de knapenvereniging Samuël, die gehuisvest was in het gebouwtje Ebenhaëzer in de Gouwstraat. Ik beleefde er veel genoegen en zie het toch als een basis voor mijn latere leefwijze. Bewondering is er mijnerzijds voor het ijveren van mensen om hun vrije tijd op te offeren om voor anderen wat realiseren. Dan denk ik bijvoorbeeld aan de speeltuinverenigingen. Meestal opgepakt door vrijwilligers die de behoefte hebben om een invulling te geven aan de behoefte van kinderen zich te kunnen vermaken. Belangeloos dus hun vaardigheden ter beschikking te stellen om iets moois op te bouwen. Groot op Charlois zijn toch zeker te noemen de volkstuinverenigingen. Vanouds zijn de Charloissers natuurlijk al fervente tuinders en werd er een groot deel van de grond benut om groente en fruit te kweken. Nog steeds zijn er op diverse plekken de volkstuinen ver van de oorspronkelijke woning te vinden. Zoals VTV de Wielewaal aan de Schulpweg, waar ik af en toe met moeite al fietsend de ingang passeer vanwege de grote belangstelling en de kleine parkeermogelijkheden. De lucht van de barbecue daar bij zwoele zomeravonden prikkelt soms de zinnen en met moeite onderdruk ik dan het verlangen om niet even gelukzalig stil te houden om enige minuten van mijn zucht naar malse kippetjes te genieten. Ook aan de Kromme Zandweg staan de vele tuinhuisjes borg voor een vlijtig verenigingsleven. Bijna iedereen zat wel ergens op of op meerdere activiteiten. Zo tel ik bij mijzelf de speeltuinvereniging, Tramput, Paulus vereniging, Knapenvereniging, zondagsschoolvereniging, tweemaal een voetbalvereniging en Timotheus. Waarbij ik dan nog even de blokfluitclub en het zangkoor van meester Schrier op de Prins Willemschool onder de categorie ‘niet meer aan denken’ heb weggemoffeld, omdat met name dat houten fluitje mij een gruwel was. Dat ik nog tijd heb gehad om naar catechisatie te gaan! Uiteraard zijn er in heel veel categorieën nog verenigingen denkbaar die ooit floreerden en misschien nog steeds existeren. Ook ontstonden er in de loop der jaren nieuwe soorten verenigingen aangepast aan de tijd. Bewoners verenigingen, wijkbusvereniging en schoolsportvereniging om er maar eens een paar te noemen. En verder waren er natuurlijk nog veel meer verenigingen en clubs die het sociale leven toch absoluut het predicaat ‘gunstig’ verleenden. Het is er nog steeds het verenigingsleven, maar of het er nog in diezelfde mate is als vroeger, waag ik te betwijfelen. Hoewel de bevolkingsaanwas in stijgende, liep het aantal van bijvoorbeeld voetbalclubs drastisch terug. Of men fuseerde of men verdween. Als stichting Historisch Charlois zijn wij toch best een enorme club, waarop we trots kunnen zijn. Tja, zo wegmijmerend in mijn grote relaxfauteuil, waar de resten van Nibbits en Wokkels tussen de naden van het leder, duiden op momenten van verzwakte activiteit, roept het journaal me weer terug naar de realiteit van de dag. “Kom op, ouwe naar boven, je moet nog wat rammelen op je keyboard om de deadline van Ons Charlois te halen”. Soms kan verenigingsleven toch een inbreuk op je sociale leven zijn. Let maar op, zit je net boven, roept vrouwlief vast weer: “Koffie!” Zo sport ik toch nog wat op een dag, trap op, trap af. Op 3 december staan de panelen weer rijkelijk gevuld met het verenigingsleven te wachten op uw belangstelling. Er zijn natuurlijk nog veel meer verenigingen te bedenken en als die van u er niet tussen staat, zijn er misschien wel andere bekenden, of wordt u aan de koffietafel met een andere bekende ‘herenigd’

Op de begane grond van de Stichting, Wolphaertsbocht 105, in Rotterdam Oud Charlois (bereikbaar met de tram, lijn 2), kunt u de foto’s bewonderen op zaterdagen en zondagen van 13.00 – 17.00 uur, met uitzondering van feestdagen. Telefonisch zijn we bereikbaar op 010-4806618 of via e-mail: fotoarchief@historisch-charlois.nl